Jedna domięśniowa dawka eksperymentalnego przeciwciała L9LS zapewniła niemowlętom w Mali silną ochronę przez sezon malarii. Badacze wstrzymują jednak plany szerszych testów u najmłodszych, bo lek mógł osłabiać odpowiedź odpornościową na szczepionkę R21. Wyniki przedstawiono na dorocznym spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Tropikalnej i Higieny (ASTMH).
Na czym polegało badanie
L9LS to przeciwciało monoklonalne opracowane w amerykańskim Narodowym Instytucie Alergii i Chorób Zakaźnych (NIAID). Takie przeciwciała są naturalnymi białkami wyizolowanymi w laboratorium z ludzkich komórek odpornościowych, a następnie wytwarzanymi na dużą skalę. Mają dawać niemal natychmiastową ochronę, która utrzymuje się około pół roku.
W badaniu fazy Ib, prowadzonym w latach 2024–2025 w trzech ośrodkach w Mali, wzięło udział 180 zdrowych dzieci w wieku od 1 do 12 miesięcy. Połowa dostała L9LS w zastrzyku domięśniowym, reszta placebo w postaci jałowego roztworu soli. Przeciwciało było bezpieczne i dobrze tolerowane, a skuteczność w ochronie przed zakażeniem zarodźcem sierpowatym (Plasmodium falciparum), najgroźniejszym gatunkiem pasożyta, wyniosła 78%.
Dlaczego pojawił się problem
Szczepionka R21, szeroko stosowana w Mali, może być podawana dopiero dzieciom od 5. miesiąca życia. Młodsze maluchy są więc szczególnie narażone, zwłaszcza w okresach nasilonej transmisji. Właśnie tę lukę miało wypełnić przeciwciało.
U dzieci, które pięć miesięcy przed szczepieniem otrzymały L9LS, jedna z kluczowych odpowiedzi przeciwciałowych na R21 była o 20–30% niższa niż w grupie placebo. Naukowcy sądzą, że może to wynikać ze słabego wiązania się L9LS z białkiem malarycznym zawartym w szczepionce, choć nie jest ono głównym celem tego przeciwciała.
– Oznacza to, że musimy wstrzymać plany większego badania z udziałem niemowląt – powiedział Kassoum Kayentao z Uniwersytetu Nauk, Technik i Technologii w Bamako, którego zespół prowadził badanie razem z naukowcami z NIAID.
Dalsze prace nad L9LS u dzieci, które nie ukończyły trzydawkowego schematu R21 (czyli u maluchów poniżej 2–3 lat), będą rozważane dopiero wtedy, gdy uda się ustalić, czy niższy poziom przeciwciał faktycznie osłabia ochronę ze szczepionki. Badacze zaznaczają też, że powstają inne przeciwciała przeciw malarii, które powinny słabiej zakłócać działanie R21.
Co dalej z L9LS
Zespół nie rezygnuje z leku. Rozważa jego użycie u dzieci, które po pełnym szczepieniu R21 nadal są zagrożone, bo szczepionka nie daje ochrony całkowitej ani długotrwałej. Przeciwciało mogłoby posłużyć jako:
- profilaktyka po wypisie ze szpitala dla dzieci z ciężką malarią lub anemią,
- alternatywa dla sezonowej chemioprofilaktyki po szczepieniu,
- ochrona kobiet w ciąży, u których malaria wiąże się z dużą zachorowalnością i śmiertelnością.
Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2024 roku z powodu malarii zmarło około 610 tys. osób, głównie małych afrykańskich dzieci. Liczba ta niemal nie spadła w ciągu dekady, być może częściowo przez rosnącą oporność na leki przeciwmalaryczne i insektycydy.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
W Polsce malaria nie występuje naturalnie, a pojedyncze przypadki dotyczą zwykle osób wracających z regionów tropikalnych. Przeciwciało L9LS jest wciąż eksperymentalne i nie jest dostępne w zwykłej opiece medycznej, więc wyniki nie zmieniają niczego w praktyce dla polskich rodziców ani podróżnych. Zalecenia dotyczące profilaktyki przed wyjazdem do krajów endemicznych nadal ustala się indywidualnie, w porozumieniu z lekarzem medycyny podróży.
Badanie pokazuje jednak, jak ważne jest sprawdzanie, czy nowe metody ochrony nie zakłócają tych już stosowanych. Prezeska ASTMH Terrie Taylor podkreśla, że L9LS to jedna z najbardziej obiecujących interwencji przeciw malarii, a właśnie dlatego trzeba dokładnie ocenić jego współdziałanie z R21, której skuteczność jest potwierdzona.
Źródło: Medical Xpress – „Malaria antibody protects infants but lowers immune response to R21 vaccine, trial finds”





